Amser Dyn - CA5 (Amser Dyn sef Darnau o Einioes: Gwasg Gee 1972)


Gweithgaredd 4: Dyblu’r ‘n’

Dyblu’r ‘n’

Ar y cyfan, nid yw sillafu geiriau Cymraeg yn broblematig. Nid oes gennym ni’r cymhlethdodau sydd yn Saesneg wrth i eiriau fel ‘tough’, ‘though’ ayb achosi pen tost i bawb sy’n ceisio ysgrifennu’n gywir.

Fodd bynnag, mae dyblu’r ‘n’ a’r ‘r’ yn achosi trafferthion. Dyna yw problem Megan yn y llythyr ar ddiwedd Act 2

Weithiau, does dim i’w wneud ond dysgu’r sillafiad; mae dwy ‘n’ yn ‘ysgrifennu’ a ‘dibynnu’ ac un ‘n’ yn ‘prynu’ a ‘phenderfynu’ ayb.

Dro arall, mae’n bosib cofio rhai canllawiau i’n helpu.

Dyma dri chanllaw:

1) Os yw bôn y gair yn gorffen gydag ‘nt’ ac mae angen ei ymestyn, yna mae’r ‘t’ yn troi yn ‘n’ ychwanegol:

peiriant peiriannau
dant dannedd
punt punnoedd
cant cannoedd

2) Os yw’r gair gwreiddiol yn gorffen gydag –iwn yn Gymraeg, ac –ion yn Saesneg, ni bydd angen dyblu’r ‘n’ wrth ei ymestyn:

cwestiwn cwestiynau / cwestiynu
emosiwn emosiynau / emosiynol
tensiwn tensiynau

3) Os yw’r gair gwreiddiol yn unsill a’r llafariad yn hir, nid oes angen dyblu’r ‘n’ wrth ei ymestyn; ond os yw’r gair gwreiddiol yn unsill a’r llafariad ynndo yn fyr, yna rhaid dyblu’r ‘n’ wrth ei ymestyn:

ton – tonnau ond nid tôn – tonau
twr – tyrrau ond nid tŵr – tyrau
hwn – hwnnw
hon - honno

Cofiwch:

penderfynu (penderfynodd ayb)
prynu (prynodd ayb)
ysgrifennu (ysgrifennodd ayb)
dibynnu (dibynnodd ayb)

  • Y TESTUN A OLYGWYD
  • peirianau
  • cwestiynau
  • penderfynodd
  • ysgrifenodd
  • hwnw
  • honno
  • punoedd
  • dannedd
  • CYMRAEG HEDDIW
Da iawn, rydych wedi cwblhau’r gêm!

Gwirio